Deze tip wordt je aangeboden door de Creatieve vakantie Frankrijk, de creatieve vakantie waar je alle (kunst) disciplines onbeperkt kunt volgen voor één all-in prijs.
De discipline boetseren wordt iedere week verzorgd tijdens de Creatieve vakantie Frankrijk.
Ik vind het vaak handig om bepaalde gedeelten van een beeld of object separaat van het beeld te boetseren om het vervolgens, na voltooiing, weer aan het beeld te plakken. Waarom ik dit doe? Op deze manier kan ik echt de tijd nemen, de details goed bekijken en zelf de optimale hoek bepalen waarin ik dit onderdeel wilt boetseren en bekijken. Het is veel relaxter om op deze manier aan een klein gedetailleerd onderdeel als bijvoorbeeld handen te werken dan wanneer de hand vast zit aan je beeld in een ontoegankelijke hoek.
Dit geldt vooral voor het boetseren met klei op waterbasis als er geen extern armatuur is en de klei verbindt de verschillende onderdelen heel gemakkelijk en sterk met slip.
Wanneer je kleine of complexe onderdelen boetseert, zoals bijvoorbeeld handen, vind ik satéstokjes of tandenstokers geweldig als hulpmiddel. Niet om ermee te modelleren maar om je onderdelen op vast te prikken en bij het stokje vast te houden of het stokje vast te prikken in bijvoorbeeld een blok piepschuim. Tandenstokers / stateprikkers zijn overigens wel uitstekend geschikt om haar mee te boetseren.
Zo kun je bijvoorbeeld het uiteinde van een pols op een cocktailprikker prikken en begin je de ruwe handvorm uit te werken. Je begint met zachte klei uit de zak, terwijl je werkt hardt de klei enigszins uit waardoor het meer weerstand krijgt zodat je kunt beginnen met het snijden van de details in je werk.
Als je in het begin langer over de hand doet, zodat het te veel en snel zal uitdrogen op de cocktailprikker, zou je kunnen overwegen om het (met de tandenstoker als ondersteuning) te bevestigen op een grotere klomp klei als basis. Het principe is, hoe groter het volume van de klei, hoe langer het duurt dat het zijn vocht verlies (uitdroogt). De kleine hand en pols trekt vocht uit de grotere klei basis.
Een andere mogelijkheid is om je mini sculptuur op zijn eigen kleine vochtige gipsen werkplaat te plaatsen. Je kunt je mini sculptuur dan zo vaak als gewenst op de vochtige werkplaat plaatsen en eraf halen. De tandenstoker verwijder je uiteraard, in het aller laatste stadium, als je gereed bent om dit onderdeel aan je beeld te bevestigen.
De laatste methode is bij uitstek geschikt als je lang aan je mini sculptuur wilt werken. Met de extra optie van het bevestigen van een kleine spijker, die door de werkplaat omhoog steekt waarop je je mini sculptuur kunt bevestigen. Op deze manier kun je de werkplaat oppakken en je mini sculptuur in iedere gewenste hoek bewerken, zonder dat het uitdroogt.
Deze tip wordt je aangeboden door de Creatieve vakantie Frankrijk, de creatieve vakantie waar je alle (kunst) disciplines onbeperkt kunt volgen voor één all-in prijs.De discipline boetseren wordt iedere week verzorgd tijdens de Creatieve vakantie Frankrijk.
De techniek van het boetseren bestaat uit 4 eenvoudige principes:
Het toevoegen van klei (additief boetseren)
Het verwijderen van klei (substractief boetseren)
Het verplaatsen van zachte klei (natte keramische klei of verwarmde olie gebaseerde klei)
Het snijden en herpositioneren van klei
Op deze pagina tref je informatie over deze beeldhouwtechnieken.
Bij boetseren van keramische klei zal het object zich in de loop der tijd in diverse stadia begeven. Hieronder tref je een overzicht van de diverse stadia aan.
1. Voorbereiding
Als je begint heb je jezelf, je gereedschap en een klomp verse klei. Vergelijkbaar met een leeg vel papier voor een schrijver of een wit doek voor een schilder.
Mijn manier om een goede start te maken is het treffen van een goede voorbereiding zodat ik mijn referentiemateriaal gereed en bij mij heb – zich een weg banend in mijn bewustzijn. Zorg ervoor dat je referentiemateriaal je inspireert om verder te gaan. Dit mentale aspect maakt een groot deel uit van de technieken van de beeldhouwkunst.
Maak eerst een ruwe basisvorm door de zachte verse klei in vorm te duwen en te manipuleren. Niets staat nog vast en alles kan nog aangepast en verandert worden, dus maak je niet te veel zorgen en werk in dit stadium nog niet in detail. Je kunt dit stadium vergelijken met de ondergrond laag van verf bij het schilderen van een schilderij. Dit is de essentie van de beeldhouwkunst met keramische klei.
Deze basisvorm van klei geeft je een basis om op te werken, een beetje zoals de fundamenten van een huis.
Als je een menselijke figuur gaat creëren, zou ik je willen adviseren om zelfs in dit stadium te meten en een aantal fundamentele aanknopingspunten te markeren (bijvoorbeeld de hoogte van de schouder en de positie van de heupen).
Probeer om nog geen detail detail aan te brengen in dit stadium, teken alleen de dimensies af op een pragmatische manier (Ik gebruik hiervoor bijvoorbeeld een krompasser) . Er is genoeg tijd om je in een later stadium helemaal op de afwerking te storten.
Je zult nu iets hebben dat lijkt op een dwerg met een blauw geslagen oog, maar wat maakt het uit? Veel beginners geven het hier op omdat ze nog niets moois hebben geproduceerd. Geduld, mijn beste, geduld, is een schone zaak.
2. Laat je basis stevig worden
Laat je basisvorm een beetje stevig worden door het ietsjes te laten drogen zodat het niet meer zo slap is en voldoende weerstand kan bieden als je meer klei toevoegt zonder dat het buigt of instort. Laat het echter niet te droog worden, want als je voorbij een bepaald punt bent verliest het wat van haar plasticiteit.
3. Toevoegen en verwijderen
Nu kun je klei naar hartenlust toevoegen of verwijderen, zolang je de klei in goede werkbare staat houdt, klei kleeft aan zichzelf alleen als het vochtig is. Als de ondergrond te droog is kun je deze weer werkbaar maken met een vochtige kwast. Breng de klei zorgvuldig aan en let erop dat er zich geen luchtkamertjes vormen en de klei goed aansluit op de onderlaag. De beste manier om te voorkomen dat lucht zich insluit is door de stukken klei als bolletjes aan te brengen. Als er lucht in je werkstuk zit dan zal die lucht bij het stoken heet worden en een uitweg zoeken om te ontsnappen, omdat dat niet mogelijk is ontploft je beeld in de oven.
Sommige beeldhouwers willen de optie hebben om zeer zachte, kneedbare klei toe te voegen aan reeds uitgeharde klei. Dit werkt vooral goed als je stof wilt beeldhouwen. Keramische klei leent zich mijns inziens goed voor deze techniek. Je maakt eerst een basisvorm, laat dit leerhard worden en voegt dan zachtere klei toe die je in iedere gewenste vorm en effect kunt duwen en manipuleren of draperen. Als je je beeld wilt stoken moet je hier wat voorzichtiger mee zijn, experimenteer dan eerst. Als je je beeld niet hoeft te stoken, maar er een mal van maakt, werkt deze techniek prima.
4. Snijden en herpositioneren
Als je je basisvorm grof hebt uitgewerkt is het zaak dat je er kritisch naar kijkt en eerlijk bent bij je beoordeling. Het kan zijn dat je je ervan bewust wordt dat het hier en daar nog niet helemaal is wat het zou moeten zijn en dat enige operatieve ingrepen nodig zijn.
Wees nooit bang om hele stukken af te snijden en elders weer aan te plakken. Dit is het geweldige van het werken met traditionele klei in plaats van, laten we zeggen, was waar je met een inwendig armatuur werkt. Zolang je je klei goed houdt en niet te veel laat uidrogen kun je net zo lang als je wilt klei toevoegen, verwijderen, totdat het goed is.
5. Werkstuk in goede conditie houden
Als je tussentijds je werk moet opbergen, wikkel het dan in een vochtige katoenen lap (ik scheur meestal een stuk dat groot genoeg is voor dit doel uit een T-shirt of laken). Pak dit geheel in in een plastic zak die je aan de onderkant helemaal instopt, zodat er geen vocht kan ontsnappen. Als je een paar dagen later weer verder wilt gaan is je klei nog in goede conditie.
6. Details en uithollen
Als je basisvorm helemaal is zoals je het wilt hebben kun je alle details aanbrengen. Als je beeld klaar en leerhard is kun je je beeld uithollen. De dikte van de wand is afhankelijk van de grootte van je beeld. Is je beeld niet zo heel groot dan kun je er ook voor kiezen om een pin in het midden van je beeld (van onderen af) te steken. Zodoende halveer je de dikte van de klei.
7. Drogen en stoken
Hoe lang een beeld moet drogen is moeilijk te zeggen, dit is geheel afhankelijk van de dikte van het beeld en de omgevingstemperatuur.
Om scheuren te voorkomen droog ik mijn beelden heel langzaam door ze onder een paar lagen kranten, die kruislings over elkaar heen te liggen, te drogen. Soms doe ik daar zelfs nog een plastic zak overheen die van onderen open is, om het drogingsproces nog te vertragen. Dagelijks ververs ik de kranten of draai ik de kranten om. Op deze manier droogt je beeld heel geleidelijk en voorkom je scheuren. Het is van uitermate groot belang dat je beeld kurkdroog is voordat je het stookt anders springt het uit elkaar. Een droog beeld is erg kwetsbaar.
Boetseren met klei of was is een bijzondere kunstvorm waaraan je bijzonder veel plezier kan beleven. We nodigen je van harte uit om tijdens de creatieve vakantie Frankrijk je talenten te ontdekken of verder te ontwikkelen en gedurende een week werken aan een beeldhouwwerk. Hieronder tref je een verhandeling over het creëren van een portret.
Boetseren / Het maken van een 3D portret in klei
Een portret kan zowel als reliëf als 3-dimensionaal geboetseerd worden. Een reliëf is een sculptuur dat van één zijde, of van één hoek bekeken kan worden. Een 3D beeld is gemaakt om van alle kanten bekeken te worden, misschien zelfs van boven en van onderen, maar ook van achteren. Bij zo’n vrijstaand beeld dienen alle kanten en invalshoeken de volledige aandacht te krijgen tijdens de creatie.
Een portret is de gelijkenis van een natuurlijk persoon. We vergelijken hier vijf stijlen die bij het maken van portretten o.a. gehanteerd kunnen, realistische, geïdialiseerde, karikaturale, geabstraheerde en kubistische portretten.
Bij een realistisch portret ga je uit van een realistische, natuurlijke weergave van mensen en/of dingen in een kunstwerk, die op een natuurlijke wijze, zonder vervorming worden weergeeft.
Realisme wordt over het algemeen beschouwd als het tegenovergestelde van idealisering, het representeren van dingen op basis van een vooringenomen idee van wat een ideale vorm is, door als het ware een esthetische vervorming toe te passen om zodoende geïdealiseerde vormen te creëren.
Een mogelijk motief voor idealisering zou kunnen zijn om de dingen weer te geven als ware de wereld perfect. De oude Grieken staan bekend om hun streven de menselijke figuren af te schilderen als ideaaltypen. Vandaag de dag wordt cosmetica toegepast als streven naar idealisering van het gelaat.
Bij een geabstraheerd portret wordt van een herkenbaar figuratief beeld een minder herkenbaar of zelfs een non-figuratief beeld gemaakt. Het is ook mogelijk om bij het abstraheren van beeldende aspecten zoals vorm, kleur, ruimte en licht uit te gaan.
De kubisten doen net alsof de natuur alleen maar bestaat uit kubussen, kegels en bollen. Het woord kubisme stamt af van het Latijnse woord ‘cubus’ dat ‘dobbelsteen’ betekent. Alles wordt dus met deze vormen, kubussen, kegels en bollen, gecreëerd. Als kenmerken van het kubisme kunnen we noemen het herleiden van alle vormen tot basisvormen, vormen zijn vooral hoekig en kubusachtig, verschillende standpunten worden in 1 beeld verwerkt.
Hiernaast een aantal voorbeelden van portretten in deze stijlen.
Combineer diverse kunst disciplines tijdens de Creatieve Vakantie Frankrijk, voor één all-in prijs
Het boetseren van een sculptuur is simpelweg het geven van vorm aan een stuk klei. Ervaren kunstenaars hebben ervaren dat het experimenteren met verschillende methoden en technieken zal leiden tot de meest lonende resultaten.
Boetseren van een overtuigende gelijkenis is net als bij veel andere verworven vaardigheden, hoe meer je het doet, hoe beter je wordt. Door veel te oefenen ontwikkel je het vermogen tot het waarnemen van verschillende dimensies en nuances van het gezicht.
In bijgaand filmpje laat Steve LeGrand zien hoe hoe hij boetserend tot een portret komt. Een boeiend en leerzaam proces.
Boetseren, het beeldhouwen met klei of was, is het maken van een driedimensionale vorm met de kracht en behendigheid van je eigen handen. Deze activiteit wordt al duizenden jaren door mensen bedreven. Nadat de klei is gedroogd en biscuit gestookt, kan je je object ofwel glazuren of versieren met acryl verf of een ander medium. Als je object vloeistoffen moet kunnen bevatten dien je het te glazuren. Objecten die uit was gevormd zijn worden over het algemeen gebronsd. Tijdens de creatieve vakantie Frankrijk kun je onder bebeleiding van Caren Simon je beeldend creatief en expressief vermogen ontwikkelen door te boetseren met klei. In dit artikel wil ik nader ingaan op het boetseren met klei.
Boetseren met klei
Misschien wel de meest voorkomende toepassing met klei is het vervaardigen van aardewerk potten, beeldjes en objecten. Er zijn een vijftal technieken te onderscheiden.
1. de manuele holopbouwtechniek met kleirollen of kleiplaten. Het hol opbouwen van vormen met behulp van rolletjes klei is heel geschikt voor vrije, glooiende vormen. Nadat de vorm is gemaakt kunnen de wanden worden gladgestreken zodat de rollen niet meer zichtbaar zijn. Je kunt er ook voor kiezen de rollen zichtbaar te laten.
Het opbouwen met platen klei is erg geschikt wanneer je geometrische vormen wilt maken. In feite kun je met leerharde platen klei de meest ingewikkelde bouwwerken creëren. Nadat je de platen in de juiste vorm/formaat hebt gesneden ruw je de randen op en bevestig je de delen aan elkaar met behulp van kleislib.
Bubble box, Caren Simon
Bailadora, Caren Simon
2. de massieve boetseertechniek, hierbij bouw je je sculptuur op uit stukken klei die je toevoegt, ook kun je werken vanuit een brood klei waar je gedeelten uit kunt snijden en/of weer op kunt bouwen door klei toe te voegen. Als het beeld af is wordt het uitgehold .
3. de drukmaltechniek is een techniek waarbij de kleimassa in een mal wordt gedrukt, dat kan middels stukjes klei, maar ook hele platen klei kunnen, bij grote drukmallen, hiervoor worden gebruikt.
Heart of roses, Caren Simon
4. het vormen van duimpotjes uit een bal klei waarbij je je duim in de bal klei drukt en met je overige vingers aan de buitenkant van het potje de randen van de bal bewerkt totdat het gat breder wordt en er een pot gevormd wordt.
5. de draaitechniek. Voor het draaien van klei op een draaischijf heb je speciale klei nodig. Het draaien van klei vergt de nodige oefening.
Een van de meest veelzijdige, door de natuur gecreëerde, drie-dimensionale kunst mediums, is klei. Klei is favoriet bij toegewijde professionele kunstenaars, amateur beeldhouwers en zelfs kinderen.
Werken met klei biedt je de vrijheid materiaal toe te voegen en weg te nemen. Enkele basis technieken zullen je helpen om meer uit je beeldhouwkunst te halen. Streef naar een groter artistiek pallet en verhoog je succes.
Armatuur
Als de structuur van je sculptuur groot is en een vorm heeft waarvan de massa niet laag en in het centrum van het totale beeld is gepositioneerd, zul je een armatuur (frame) moeten bouwen, die niet van klei is, om het beeld balans te bieden. Hiervoor kun ijzerdraad, kippengaas of duvels gebruiken of tot een bal gevormd aluminiumfolie, goed voor het bouwen van lichtgewicht structuren die bedekt moeten worden met klei.
Gereedschappen
Beeldhouwers die met klei werken gebruiken standaard gereedschappen die in de winkel te koop zijn maar eigenlijk kun je alles gebruiken en je eigen gereedschappen creëren met objecten uit het huishouden en gevonden voorwerpen. Kies de gereedschappen op basis van datgene wat je nodig hebt als beeldhouwer en wees niet bang om een groot arsenaal aan items te bewaren. Professionele beeldhouw gereedschappen bestaan uit potlood-vormige hulpmiddelen met uiteinden die ontworpen zijn om te graven, knippen, kleine gaatjes te prikken of de klei glad te strijken op een manier die je nooit met je vingers zou kunnen bereiken. In plaats van deze gereedschappen kun je ook kiezen voor geïmproviseerde instrumenten die dezelfde resultaten bereiken, zoals tandenstokers, bamboe stokjes, naalden, nagelvijlen en nagelriem rubbers, miniatuur lepels, houten boter mesjes en houten chopsticks, die je zelf kunt aanpassen door ze te slijpen met een mes, potloodslijper en schuurpapier.
Stevigheid
Veel polymeer kleisoorten moeten zacht gemaakt worden voordat je er makkelijk mee kan werken, maar geven je wel de mogelijkheid om zelf te bepalen hoe hard of zacht je de klei verwerkt zodat je verschillende detail niveaus en effecten in je beeld kunt realiseren. Steviger klei is beter voor kleine, complexe details, terwijl zachtere klei makkelijk is te manipuleren bij het vormen van grotere vormen. Klei op basis van water kun je zachter maken door toevoeging van water en steviger door het een aantal minuten te laten drogen. Klei op basis van olie kun je vermengen met mineralie olie, wees voorzichtig met de hoeveelheid omdat de olie niet verdampt als je het weer wilt drogen.
Verbinden van delen
Veel beelden worden in verschillende delen gevormd om vervolgens samengevoegd te worden. Slechte verbindingen en naden zijn een veel voorkomende oorzaak van structurele mislukkingen. Als je twee zware delen aan elkaar bevestigd zal het je helpen de verbinding te versterken en te verbeteren door korte stukjes tandenstokers (of andere ondersteunend materiaal dat niet van klei is) te gebruiken om de delen als het ware aan elkaar te spitsen. Ruw de uiteinden die samengevoegd moeten worden op, met bijvoorbeeld een gekartelde metalen lomer, smeer beide ruw gemaakte delen in met klei slip en druk de delen stevig tegen elkaar. Druk een dun rolletje klei in de naad en strijk de naad glad.
Beeldhouwen is de kunst van het maken van een driedimensionaal object of een reliëf, een tweedimensionaal sculptuur . Het is een eeuwen oude vorm van kunst die al stamt uit de tijd van de oude wereld beschavingen.
Materialen zoals klei, was, steen, hout, plastic, papier, metaal, ijs en nog veel meer werden en worden door kunstenaars gebruikt om een figuur te visualiseren.
Boetseren met klei wordt, door de toegankelijkheid ervan, vaak afgedaan als een leuke hobby. Dat is het ook zonder enige twijfel. In tegenstelling tot het steenhouwen (substractieve beeldhouwvorm) waarbij je materiaal verwijderd, heb je bij het boetseren de mogelijkheid om materiaal toe te voegen (additieve beeldhouwvorm).
Beide vormen hebben zo hun uitdagingen. Daar waar de steen, waaruit gebeeldhouwd wordt, je heel veel geeft, zul je bij het boetseren je sculptuur van het begin af moeten opbouwen. Voor beide vormen dien je over specifieke technieken te beschikken.
Grote kunstenaars als Rodin, Camille Claudel, die haar klei zelf uit de rivier haalde, Ossip Zadkine en vele anderen hebben prachige sculpturen geboetseerd uit klei of was.
Een simpel stukje klei is misschien wel het meest nuttige en intuïtieve kunstmateriaal dat bekend is voor de mens.
De kunst van het boetseren met klei is al heel oud. Boetseren met klei is in principe een eenvoudige procedure. Veel mensen boetseren als hobby, terwijl ook kunstenaars sculpturen maken van klei als kunstobjecten of voor commerciële doeleinden. Als je je artistieke vaardigheden wilt ontdekken is het beeldhouwen met klei toegankelijker dan tekenen en schilderen, waarbij je over specifiekere talenten dient te beschikken.
Net als bij alle andere dingen die je onderneemt is het hebben van een plan handig. De volgende tips en richtlijnen zullen je helpen om te beginnen.
Lessen – Het is goed om je kennis en vaardigheden ten aanzien van het boetseren op te doen onder begeleiding van een kunstenaar. Ook tijdens de Creatieve Vakantie Frankrijk kun je als beginner (ook voor gevorderden) je eerste schreden op dit pad zetten onder begeleiding van Caren Simon. Vooral in het begin is hulp onontbeerlijk en geeft het je meer plezier als je je gesteund weet.
Gereedschap – Voordat je gereedschap en materiaal koopt is het goed om je ter realiseren dat je als beginner of hobbyist andere gereedschappen en materialen nodig hebt dan een professioneel kunstenaar. Gaande weg zul je in je ontwikkelingsproces ook behoefte hebben aan ander materialen.
Klei – Zelfs als je maar net begint met boetseren dan weet je dat klei het belangrijkste materiaal is dat wordt gebruikt. Maar hoe kom je er nu achter wat de beste klei is voor jouw doel? Er zijn vele soorten verkrijgbaar voor verschillende doelen.
Zilverklei (Art Clay Silver)
Een nieuwe, revolutionaire klei waar we tijdens de Creatieve Vakantie Frankrijk mee werken is Zilverklei (Art Clay Silver). Hiermee kun je met groot gemak puur zilveren sieraden maken. Deze klei kun je op een speciaal daarvoor ontworpen rooster op je eigen gasfornuis stoken. Zie voor voorbeelden van zilveren sieraden, gemaakt met art clay silver, de tweede diashow op deze pagina. Klik hier voor meer informatie over Art Clay Silver.
Polymeer klei
Polymeer klei is een makkelijk werkbare klei. Het is een synthetische klei dat niet uitdroogt en als groot voordeel heeft dat het met gemak thuis af te bakken is in je huishoudoven. Vaak worden hier wat kleinere en fijne figuurtjes van geboetseerd.
Natuurlijke klei
Als je ervoor kiest om echt te beeldhouwen met klei dan kun je beter kiezen voor de natuurlijke kleisoorten op basis van water, zoals terra cotta, aardewerk en steengoedklei. Ook deze natuurlijke kleisoorten zijn in vele samenstellingen te verkrijgen. Voor welk soort klei je kiest is afhankelijk van het te maken object (grootte, fijn/grof). Laat je adviseren in de kunstenaarsbenodigdheden winkels.
Hulpmiddelen – Als je zilverklei of polymeer klei gebruikt, hebt je andere gereedschappen nodig dan wanneer je met natuurlijke kleisoorten werkt. Ook om die reden is het fijn als je in het begin wordt begeleid. Als je groter werkt en om die reden ook met natuurlijke kleisoorten gaat werken, is een goede bok en draaischijf onontbeerlijk. Verschillende houten, rubberen en metalen spatels, lomers en snijdraden zijn te verkrijgen om je te helpen bij het vormen van je kunstwerk. Ook je handen zijn een uitstekend gereedschap. Werk je met natuurlijke klei dan dient deze op hogere temperaturen gestookt te worden en is een huishoudoven niet afdoende. Voor een starter zijn deze ovens te prijzig, vaak zijn er tweedehands ovens te krijgen, maar ik adviseer altijd om je droge werk te laten stoken bij een kunstenaar die stookdiensten aanbiedt. In dit geval hoef je je bij het creeren ook niet te beperken en kun je zo groot werken als je wilt.
Met je handen in de klei – even los van je gedachten en je handelen – alleen bezig zijn met klei. Je handen zul je veel nodig hebben bij de voorbereiding en bij het boetseren van de klei, je handen worden dus vuil, daar moet je gewoon aan wennen.
Afwerking – De afwerking tips zijn vele en erg afhankelijk van je persoonlijke creativiteit. Bovendien is de afwerking afhankelijk van het soort beeld en de klei die je gebruikt hebt.
Plezier van het creëren - Alhoewel ik in het begin aangaf dat boetseren een toegankelijke kunstvorm is vergt het wel wat oefening en tijd voordat je een sculptuur maakt dat door anderen en jezelf zal worden bewonderd. Het plezier van het creëren en het proces vind ik persoonlijk het belangrijkst.
Leave a comment 
Boetseren - Beeldhouw Vakanties, Creatieve Vakanties, Divers 
Artfriends boetseer cursus, Artfriends boetseren, beeldhouwvakantie frankrijk, boetseer technieken, boetseer tips, Boetseer vakantie, boetseertalent ontwikkelen, boetseervakantie artfriends, boetseren in frankrijk, creatieve mix, creatieve vakantie frankrijk 
